Σύντομο αφιέρωμα στους Τρεις Ιεράρχες

30 Ιανουαρίου, εορτή των Τριών Ιεραρχών, Βασιλείου του Μεγάλου,  Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Η Εκκλησία τιμά τους τρείς Αγίους Πατέρες για τον αγώνα τους για τη θεμελίωση της Ορθοδοξίας και η Πολιτεία τιμά τους προστάτες των Ελληνικών Γραμμάτων και της Παιδείας, γιατί πρόσφεραν τις βάσεις στη διαμόρφωση της ελληνορθόδοξης παιδείας και του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού με τη διδασκαλία και τα συγγράμματά τους, τα οποία περιλαμβάνουν έργα δογματικά, ερμηνευτικά, λόγους κατηχητικούς-ασκητικούς, επιστολές, θείες λειτουργίες, ομιλίες. 

Κάθε χρόνο εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων και  κληρικοί εκφωνούν ομιλίες για τον βίο και τα έργα των τριών οικουμενικών διδασκάλων, στις οποίες εξαίρουν τη φιλομάθειά τους, τη σοφία, την άριστη επιστημονική συγκρότηση, το φιλανθρωπικό έργο, τον αγώνα τους για δικαιοσύνη και κοινωνική αλληλεγγύη, τις παιδαγωγικές τους αρχές που προσφέρουν στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, το ενδιαφέρον τους για την αγωγή των παιδιών και των νέων. Ας θυμηθούμε κάποια από τα λόγια και  έργα τους, γιατί  δίνουν φως στην πορεία της ζωής κάθε ανθρώπου.

Οι Τρεις Ιεράρχες έζησαν τον 4ο αιώνα, στην πρωτοβυζαντινή περίοδο, όταν ο Χριστιανισμός αναγνωρίσθηκε και καθιερώθηκε ως επίσημη θρησκεία του κράτους από τους Βυζαντινούς αυτοκράτορες. Και οι τρεις καταγόταν από εύπορες και ευσεβείς οικογένειες και ανατράφηκαν με χριστιανική αγωγή. Έλαβαν μάλιστα την καλύτερη δυνατή μόρφωση, αρχικά στην πατρίδα τους, την Καππαδοκία, ο Μ. Βασίλειος και ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, ενώ ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος στην Αντιόχεια. Στη συνέχεια φοίτησαν στις καλύτερες σχολές της εποχής, στην Αθήνα, την Αλεξάνδρεια, την Κωνσταντινούπολη.

Ο Μ. Βασίλειος σπούδασε ρητορική, θεολογία, φιλολογία, φιλοσοφία, ιατρική, γεωμετρία, αστρονομία, μουσική. Ο Γρηγόριος Ναζιανζηνός υπήρξε μέγας θεολόγος, ποιητής, ρήτορας, ιατρός, φιλόσοφος. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος υπήρξε απαράμιλλος ρήτορας, νομικός, θεολόγος,  φιλόλογος.

Και οι τρείς άριστοι γνώστες της αρχαίας ελληνικής γλώσσας γοητεύθηκαν από τους κλασικούς συγγραφείς και το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, το οποίο έδωσε τα αντικειμενικά μέτρα του ωραίου, του αγαθού και της αλήθειας και θεμελίωσε την επιστήμη. Με θέρμη υποστήριξαν στις ομιλίες τους τα διδάγματα του αρχαίου ελληνικού κόσμου εμπλουτισμένα από τη χριστιανική διδασκαλία και μαζί με άλλους πνευματικούς ανθρώπους της εποχής τους άνοιξαν έναν δρόμο που επέτρεψε στην αρχαιοελληνική γραμματεία να μείνει κτήμα του βυζαντινού πνευματικού ανθρώπου και να περάσει στα χέρια των μορφωμένων της Ανατολής και της Δύσης.

Ωστόσο, αναθρεμμένοι με τις χριστιανικές αρχές αναζήτησαν εκτός από την επιστημονική αλήθεια και την αλήθεια της ψυχής, για να ξεπεράσουν τα όρια του παροδικού και φθαρτού και να μπουν στον χώρο της αιωνιότητας. Αυτή η αναζήτηση τους οδήγησε στην ορθόδοξη πίστη, γιατί πίστευαν ότι «Όπου σταματά η επιστήμη, έρχεται η θρησκεία με το δικό της φως να δώσει τη λύση. Μόνον ο Θεός μπορεί να καλύψει τις αδυναμίες της λογικής» (Μ. Βασίλειος).  Με πύρινους λόγους και οι τρεις Πατέρες αγωνίστηκαν ενάντια στην αίρεση του Αρείου και συνέβαλαν στην καθιέρωση της Ορθοδοξίας.

Το έργο τους δεν περιορίστηκε μόνο στη διδασκαλία και τη συγγραφή. Έχοντας ως επίκεντρο την αγάπη για τον άνθρωπο, όπως διδάσκει ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός, η θρησκεία, η οποία κάνει τους έσχατους πρώτους και κηρύσσει την αγάπη ακόμη και για το πιο μικρό και ταπεινό, πρόσφεραν την περιουσία τους, για να βοηθήσουν πτωχούς και αδυνάτους.

Ο Μ. Βασίλειος αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για τη δημιουργία θεσμών κοινωνικής αλληλεγγύης. Είναι ο εμπνευστής και δημιουργός της  Βασιλειάδας, ένα σύνολο νοσοκομείων, πτωχοκομείων, γηροκομείων, ορφανοτροφείων, λεπροκομείων, ξενώνων, όπου προσφέρει και ως γιατρός τις υπηρεσίες του.

Στην εποχή του λιμού που ενέσκηψε στην Καισάρεια μαζί με άλλους εθελοντές κατασκευάζουν καταυλισμούς, κάνουν εράνους, σώζουν ζωές. Απευθύνεται με αυστηρή γλώσσα στους πλούσιους, γαιοκτήμονες, εμπόρους και άλλους, ενώ ελέγχει και τους πλούσιους κληρικούς, και ζητά να προσφέρουν τα περισσευούμενα αποθηκευμένα αγαθά τους σε κείνους που τα στερούνταν, θυμίζοντάς τους ότι όσα δόθηκαν από τον Θεό είναι για όλους τους ανθρώπους. Παράλληλα παρεμβαίνει στους διοικούντες για την ελάφρυνση της κρατικής φορολογίας σε ανθρώπους που αδυνατούσαν να ανταποκριθούν.

«Κάθε άνθρωπος, παιδί, έφηβος ή ενήλικας ανεξαρτήτως φύλου, φυλής ή θρησκείας είναι θεός κεκελευσμένος, ομοδίαιτος των Αρχαγγέλων, πλασμένος κατ΄ εικόνα και ομοίωση του Θεού και σκοπός της ζωής είναι να τηρηθεί η εικόνα και να εξομοιωθεί προς το αρχέτυπο» (Μ. Βασίλειος). Γι αυτό και οι τρεις Άγιοι Πατέρες τόνισαν την αξία της αγωγής, ιδιαίτερα των παιδιών και των νέων. Έδωσαν μάλιστα πρακτικές συμβουλές σε γονείς, παιδαγωγούς, δασκάλους. Ας θυμηθούμε μερικές από αυτές.

«Η αγωγή είναι η τέχνη των τεχνών και η επιστήμη των επιστημών» (Γρηγόριος).

 «Αν στην ψυχή των παιδιών που είναι εύπλαστη και μαλακή σαν το κερί εντυπωθούν τα καλά διδάγματα, δε θα μπορέσει κανείς να τα ξεριζώσει» (Χρυσόστομος).

«Οι στόχοι της αγωγής είναι μακροπρόθεσμοι. Λόγω της αστάθειας που χαρακτηρίζει τα παιδιά και τους νέους η αγωγή δεν έχει άμεσα  αποτελέσματα. Ο παιδαγωγός δεν απογοητεύεται από τις τωρινές παρεκτροπές του μαθητή, αλλά αισιοδοξεί. Βλέπει το μέλλον του παιδιού. Σπέρνει με υπομονή και αγάπη τον σπόρο του καλού για να καρποφορήσει» (Χρυσόστομος).

«Ο λόγος του δασκάλου είναι ανθρώπου που διδάσκει παρά ελέγχει, που παιδαγωγεί παρά τιμωρεί, που διορθώνει παρά επεμβαίνει στη ζωή του μαθητή. Η σχέση παιδαγωγού μαθητή είναι σχέση ελευθερίας και δημιουργίας. Σφυρηλατούμε ψυχές που δέχονται ή δε δέχονται τη διδασκαλία μας και αντιδρούν ποικιλοτρόπως. Κάθε μαθητής έχει ξεχωριστή προσωπικότητα. Άλλα προσφέρουμε στη μία περίπτωση και άλλα στην άλλη. Άλλα στο πρώτο στάδιο της μαθήσεως, άλλα στα επόμενα» (Χρυσόστομος).

«Η Παιδεία είναι δρόμος απελευθέρωσης και δικαιοσύνης, όχι όπλο δουλείας ή θανάτου»(Γρηγόριος).

«Η προσθήκη των νέων γνώσεων πρέπει να γίνεται σιγά-σιγά. Να προχωρούμε από τα απλούστερα στα δυσκολότερα, από τα μικρά προς τα μεγάλα» (Βασίλειος).

Για τις προβληματικές συμπεριφορές των μαθητών μας συμβουλεύουν τα εξής:

«Κάθε σφάλμα χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση. Άλλοτε είναι καιρός για ταπεινοφροσύνη και άλλοτε για καλοσύνη, άλλοτε για εξουσία και έλεγχο και άλλοτε για παρηγοριά» (Βασίλειος).

«Όπως στα σώματα δεν προσφέρονται η ίδια τροφή και τα ίδια φάρμακα, έτσι και τα ελαττώματα των ανθρώπων δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Άλλοτε ωφελεί ο έπαινος κι άλλοτε η επίπληξη, όταν γίνονται την κατάλληλη στιγμή» (Γρηγόριος).

«Το μέτρο και η σύνεση πρέπει να είναι η αρχή των τιμωριών, όχι η ακρότητα και η υπερβολή. Ο καλός δάσκαλος/γονέας δεν κραυγάζει, δεν οργίζεται, έχει υπομονή και επιμονή. Μπορεί να πει, Δεν σε έπεισα σήμερα, αύριο όμως θα τα καταφέρω» (Χρυσόστομος).

«Να μην ελέγχουμε με εμπάθεια και καταδικάζουμε τον άλλον για μικρά σφάλματα σαν να είμαστε οι ίδιοι ακριβοδίκαιοι και να μη γινόμαστε πιο αυστηροί, όταν έχουν προσβάλλει εμάς τους ίδιους» (Βασίλειος).

«Οι προτροπές προς το καλό να γίνονται με επαίνους. Η απειλή είναι αποτελεσματική, όταν το παιδί πιστεύει ότι θα πραγματοποιηθεί. Όταν δεις ότι ο φόβος ωφέλησε, χαλάρωσε την αυστηρότητα, γιατί η ανθρώπινη φύση έχει ανάγκη κι από επιείκεια. Εκείνος που έγινε καλός με την καταπίεση, δε θα μείνει πάντα καλός. Μόλις απαλλαγεί από την καταπίεση, θα επιστρέψει στις κακές του συνήθειες. Ενώ, αν γίνει καλός με παιδαγωγικό τρόπο, θα μείνει στο καλό αμετακίνητος» (Χρυσόστομος).

«Άριστη διδασκαλία είναι να διδάσκει κανείς με έργα, όχι μόνο με λόγια. Να παιδαγωγεί κανείς με τη συμπεριφορά του. Να γίνει φως, για να φωτίζει» (Γρηγόριος).

«Η αξιοπιστία των δασκάλων καθιστά ευπρόσδεκτο τον λόγο τους» (Βασίλειος).

Αυτές δεν είναι οι παιδαγωγικές αρχές που προτείνουν και οι σύγχρονοι παιδαγωγοί, ψυχολόγοι και κοινωνιολόγοι  σε γονείς, δασκάλους και σε κάθε εκπαιδευτή;

Το ενδιαφέρον προς τους νέους οδήγησε τον Μ. Βασίλειο να γράψει την πραγματεία του με τίτλο « Πρὸς τοὺς νέους, ὅπως ἂν ἐξ ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων», δηλαδή «πώς θα μπορούσαν (οι νέοι) να αντλήσουν όφελος από την  ελληνική γραμματεία». Οι συμβουλές που παρέχει στους νέους είναι σοφίες της ζωής και χρήσιμες για κάθε άνθρωπο, νέο ή μεγαλύτερο.  Θα παραθέσουμε κάποιες από αυτές.

Προτρέπει τους νέους να μελετούν τους κλασικούς συγγραφείς και ποιητές, αλλά τους συμβουλεύει να επιλέγουν ό,τι είναι καλό και να υιοθετούν αυτά που ενδυναμώνουν την ψυχή. Να αποφεύγουν ό,τι είναι επιζήμιο.

«Δεν πρέπει να δίνετε σημασία σε όλα, χωρίς εξαίρεση, τα διδάγματά τους. Θα παίρνετε μόνον ό,τι είναι έπαινος της αρετής και κατάκριση της κακίας και του ψεύδους».

Προτρέπει τους νέους να αποφεύγουν την οργή και τον θυμό που αρματώνει το χέρι εναντίον του εχθρού.  Να τον αντικρούουν με τη λογική σκέψη. Τους καλεί να είναι ειλικρινείς, εγκρατείς και να καλλιεργούν την αγάπη. Να είναι ανδρείοι, να μην φοβούνται,  να είναι στη ζωή τους φορείς της αλήθειας και να  καυτηριάζουν τη διπροσωπία και την υποκρισία.

Ακόμη τους παροτρύνει να στραφούν προς τη μουσική και την άθληση για την άσκηση της ψυχής και του σώματος και να αποφύγουν τη θλίψη και τον πειρασμό που κατατρώει την ψυχή και καταστρέφει το σώμα. Όλες τις προτροπές τις υποστηρίζει με παραδείγματα από τα κείμενα των κλασικών συγγραφέων και  με εικόνες από τον φυσικό κόσμο.   Παρόμοιες συμβουλές  έδωσαν στους νέους και οι άλλοι δύο Ιεράρχες.

Ίσως  αυτά τα λόγια να ακούγονται ηθικοπλαστικά. Όμως, και στις μέρες μας συναντάμε ανθρώπους, λαϊκούς και κληρικούς, επιστήμονες και άλλους επαγγελματίες με αρετές, με αγάπη, καλοσύνη και προσφορά προς τον συνάνθρωπο, οι οποίοι, αφενός συμμετέχουν ως ενεργοί πολίτες με τα επιχειρήματά τους και τις προτάσεις τους στη βελτίωση της λειτουργίας των θεσμών της Πολιτείας, αφετέρου προσφέρουν έργο που κάνει τη διαφορά, είτε μέσα από το επάγγελμά τους είτε μέσα από άλλες δραστηριότητες είτε μέσα στην οικογένεια ανατρέφοντας καλά παιδιά, ενάρετους αυριανούς πολίτες. Αυτό διώχνει τη θλίψη, δίνει αισιοδοξία και προτροπή για το καλό.

Εύχομαι ολόψυχα στους μαθητές, τους σπουδαστές, τους εκπαιδευτικούς, τους ανθρώπους του πνεύματος που γιορτάζουν σήμερα, αλλά και σε όλους τους ανθρώπους, -γιατί οι διδαχές των τριών Ιεραρχών απηχούν στον νου και στις καρδιές όλων μας-, να είναι/είμαστε όλοι υγιείς και να σκορπούν/σκορπάμε τις γνώσεις και τη σοφία που αποκτούν/αποκτούμε, χωρίς φειδώ και πάντα με αγάπη και έγνοια για το καλό της ανθρωπότητας!

Κωνσταντίνος Ευαγγέλου Σιαμπανόπουλος (1923-2005): Δίδαξε δημιουργώντας αθάνατα έργα για την πατρίδα και την κοινωνία

 

Αργά το βράδυ της 25^ης Νοεμβρίου 2005  ξεκίνησε το ταξίδι του για την αιωνιότητα ο φλογερός Διδάσκαλος του Γένους του 20^ου αιώνα, Κωνσταντίνος Σιαμπανόπουλος. Φιλόπατρις, οραματιστής, εμπνευστής και δημιουργός μεγαλόπνοων έργων, τα οποία τον κατέταξαν στους αθάνατους, παρέμεινε νέος στην ψυχή και την καρδιά δρώντας στο παρόν, εμπνεόμενος από το παρελθόν, ατενίζοντας το μέλλον. Έφυγε όρθιος, ενώ σχεδίαζε την επόμενη δημιουργική του ημέρα.

Δίδαξε με το βαρυσήμαντο πολύπλευρο έργο του ότι τα Γράμματα, οι γνώσεις και οι σπουδές είναι αναγκαία εφόδια για τη ζωή, αλλά, για να δώσουν αξία στη ζωή, πρέπει να συνδυάζονται με τις ηθικές αρετές, με την πίστη στο Θεό, με την αγάπη για το συνάνθρωπο, με την προσφορά στο κοινωνικό σύνολο, με τη συνέπεια και την υπευθυνότητα. Ο ίδιος εργάσθηκε πέρα και πάνω από το καθήκον ανιδιοτελώς και δίδαξε ότι χωρίς προσήλωση στο καθήκον, καθήκον προς τον εαυτό και την οικογένεια, την κοινωνία και την πατρίδα, δεν υπάρχει αντίστοιχο δικαίωμα.

Ερεύνησε, μελέτησε, συνέγραψε, διέσωσε, διατήρησε την  ιστορική και πολιτιστική παράδοση του πατρίδας, της Μακεδονίας, της Ελιμειώτιδας γης, του Ν. Κοζάνης, της έδωσε σάρκα και οστά μέσα από τα έργα του και τη μεταλαμπάδευσε στις νεότερες γενιές. Από τα πρώτα χρόνια του διορισμού του στη δημόσια εκπαίδευση στο πολυπληθές σχολείο της Αιανής, στα χρόνια που η Ελλάδα προσπαθούσε να αναγεννηθεί, εμφύσησε στους μαθητές και σε όλη την τοπική κοινωνία την αγάπη και τον σεβασμό στην ιστορία και το περιβάλλον. Κάτω από την καθοδήγησή του οι μαθητές και οι γονείς μετέτρεψαν έναν τόπο μέχρι τότε γυμνό, μελαγχολικό με λιμνάζοντα νερά, αλλά ευλογημένο, σε καταπράσινο παράδεισο, βελτιώνοντας έτσι την υγεία και τη ζωή των κατοίκων. Δίδαξε την αξία των αρχαιολογικών ευρημάτων στην ιστορία και τον πολιτισμό και συνέβαλε καθοριστικά, ώστε να μπει η αρχαιολογική σκαπάνη και να αποκαλυφθούν οι θησαυροί της περιοχής, ενώ δημιούργησε με τους μαθητές του την πρώτη αρχαιολογική έκθεση βάζοντας έτσι τα θεμέλια για την ίδρυση του Μουσείου Αιανής. Αυτές οι δραστηριότητες προώθησαν παράλληλα τη συμφιλίωση των κατοίκων, τη συνεργασία και συμμετοχή τους σε κοινωφελή έργα.

Έδωσε την ευκαιρία στα άτομα που δεν είχαν αποκτήσει απολυτήριο Δημοτικού να φοιτήσουν στο Νυχτερινό σχολείο, στο οποίο δίδαξε χωρίς αμοιβή με τη συνοδοιπόρο στη ζωή και στο επάγγελμα σύζυγό του, Βασιλική Στάθη. Έχοντας πάντα στο νου την έγνοια για το μέλλον των μαθητών του μερίμνησε, ώστε να λειτουργήσουν σχολές ταχύρρυθμης εκπαίδευσης για να εκπαιδευτούν στο επάγγελμα του μαραγκού και του κτίστη οι μαθητές που δε συνέχισαν τις σπουδές τους, δίνοντάς τους προοπτική για επαγγελματική αποκατάσταση.

Ως ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος του Συνδέσμου Γραμμάτων και Τεχνών Ν. Κοζάνης ο Κωνσταντίνος Σιαμπανόπουλος αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της δράσης του στη δημιουργία του αριστουργήματος που κοσμεί την πόλη μας, το Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο και Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κοζάνης και σε όλες τις δραστηριότητες του Συνδέσμου. Πρωτοστάτησε στη δημιουργία του Μουσείου του Μακεδονικού Αγώνα στο Βούρινο, όπου  ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να μελετήσει την τοπική ιστορία μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο,  δημιούργημα της έμπνευσής του.

Αναγνωρίζοντας ότι τα μεγάλα ποιοτικά έργα που ωφελούν την κοινωνία είναι αποτέλεσμα συλλογικής εργασίας, δεν έπαυε να τιμά, να μνημονεύει, να επαινεί και να ευγνωμονεί όλους τους συνεργάτες του, την Πολιτεία, τους εκπροσώπους της Νομαρχιακής και Δημοτικής Αρχής, τους μαθητές και τους γονείς, τους δωρητές, τους ευεργέτες και τους εθελοντές, οι οποίοι ενστερνίσθηκαν το όραμά του και συνέδραμαν στην υλοποίηση όλων των έργων.  Χάραξε σε μαρμάρινες στήλες τα ονόματα όλων των ευεργετών, για να μείνουν στους αιώνες και να αποτελέσουν παρώθηση, κίνητρο για εθελοντισμό και προσφορά στην πατρίδα και την κοινωνία.

Κάθε δράση τη μελετούσε με λεπτομέρεια πριν από την υλοποίησή της.  Συμβουλεύονταν πάντα ανθρώπους του πνεύματος, εμπειρογνώμονες, μηχανικούς, εργάτες, τεχνίτες, τους συνεργάτες του, ώστε να είναι τα έργα χρήσιμα και αψεγάδιαστα. Οι ομιλίες που εκφωνούσε και οι εκδηλώσεις που οργάνωνε ενέπνεαν, δίδασκαν. Οι ξεναγήσεις που έκανε στους επισκέπτες των Μουσείων έδιναν πνοή στα εκθέματα. Το έργο του τιμήθηκε, εξυμνήθηκε, βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών, από τις  Αρχές του τόπου, από πολιτιστικούς συλλόγους, από τους μαθητές του, από όλη την κοινωνία,  αλλά και επικρίθηκε από λίγους. Την καλοπροαίρετη κριτική τη λάμβανε σοβαρά υπόψη. Τα άδικα ανεδαφικά επικριτικά σχόλια που δε συνοδεύονταν από προτάσεις για δράση τον θύμωναν, αλλά δεν έσβηναν τη φλόγα της δημιουργίας. Συνέχισε να εργάζεται αδιάκοπα, ακόμη κι όταν βίωσε τον απόλυτο πόνο με την απώλεια της μοναχοκόρης του.

Σήμερα οι  διδαχές και παραινέσεις σπουδαίων διδασκάλων σαν τον  Κωνσταντίνο Σιαμπανόπουλο είναι τόσο επίκαιρες όσο και διαχρονικές. Οι συγκυρίες που βιώνουμε μας καλούν να δώσουμε περισσότερη αξία στη ζωή, να ενσωματώσουμε τις επιστημονικές γνώσεις και συμβουλές των ειδικών στις ηθικές αρετές μας και να καλλιεργήσουμε την έγνοια για τον συνάνθρωπο. Να αντιληφθούμε ότι η υγεία και η ευημερία μας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την υγεία και ευημερία των άλλων και με σεβασμό στον εαυτό και στους άλλους, να εφαρμόσουμε την υπευθυνότητα και την "πειθαρχημένη" πειθαρχία, η οποία απορρέει από την ορθή και δίκαιη σκέψη και την προσαρμοστικότητα στις νέες συνθήκες. Γιατί κανείς δεν περισσεύει. Η επόμενη ημέρα θα πρέπει να βρει παρούσες όλες τις γενιές, τους νέους, τους μεσήλικες, τους ηλικιωμένους, στην προσπάθεια για την πρόοδο και την ευημερία του τόπου.

Βασιλική Ιωάννου Τσιτούρα

Σχολική σύμβουλος, πρώτη Δ/ντρια του Σ.Δ.Ε. Κοζάνης, Εκπαιδευτικός

Χαιρετισμός προς τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής για τη σχολική χρονιά 2020-2021

 (Ο χαιρετισμός στάλθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2020 στους εκπαιδευτικούς Αγγλικής Φιλολογίας Π.Ε/ Κοζάνης)

Αγαπητοί/ές συνάδελφοι/ισσες,
Για τη νέα σχολική χρονιά με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της σας 
εύχομαι να έχετε υγεία και ασφάλεια. Οι συνθήκες που βιώνουμε απαιτούν 
να εφαρμόσουμε και να διδάξουμε τον σεβασμό στον εαυτό μας και στους 
άλλους, να αντιληφθούμε ότι η υγεία και ευημερία μας εξαρτώνται σε 
μεγάλο βαθμό από την υγεία και ευημερία των άλλων. Είναι μια καλή 
ευκαιρία να διδάξουμε την υπευθυνότητα και την "πειθαρχημένη" 
πειθαρχία, που απαιτεί ορθή και δίκαιη σκέψη, αλλά και ευκαμψία, 
προσαρμοστικότητα στις νέες συνθήκες και ανάγκες.

Σας θαυμάζω για τις γνώσεις που αποκτήσατε στη χρήση των νέων 
τεχνολογιών λόγω των αναγκών που προέκυψαν. Χαίρομαι για την αύξηση 
των ωρών διδασκαλίας του μαθήματός μας (έστω και μικρή). Ελπίζω όταν 
ολοκληρωθούν οι μόνιμοι διορισμοί των εκπαιδευτικών που προκηρύχθηκαν 
τον περασμένο Δεκέμβριο να έχουμε και άλλη αύξηση των ωρών διδασκαλίας.

Χαιρετίζω την πιλοτική εφαρμογή της διδασκαλίας της Αγγλικής στο 
Νηπιαγωγείο. Επειδή εξακολουθώ να είμαι μια αδιόρθωτη εκπαιδευτικός 
που εφάρμοζα στη δουλειά μου την παροιμία "Των φρονίμων τα παιδιά πριν 
πεινάσουν μαγειρεύουν", σας προτρέπω να ενημερωθείτε όλοι και όλες, σε 
συνεργασία με τους συντονιστές σας, για τα οφέλη της διδασκαλίας του 
μαθήματός μας στο Νηπιαγωγείο, για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των 
νηπίων που σχετίζονται με τη νοητική, γλωσσική, συναισθηματική και 
κινητική ανάπτυξή τους, καθώς και για τις κατάλληλες μεθόδους και 
τεχνικές διδασκαλίας. Έτσι θα μπορέσετε να υποστηρίξετε τον νεο θεσμό 
και δεν θα ανησυχείτε αν κληθείτε κάποιοι/ες να συμπληρώσετε
ωράριο σε κάποιο Νηπιαγωγείο στο μέλλον.

Με τη σκέψη πάντα κοντά σας και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζετε σας 
εύχομαι μια ήρεμη σχολική χρονιά με υγεία!

Με εκτίμηση 

Βασιλική Τσιτούρα 

Ευχές προς τους εκπαιδευτικούς για την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς 2019-2020

Αγαπητοί/ές συνάδελφοι/ισσες,

Εύχομαι ολόψυχα η νέα σχολική χρονιά 2019-2020 να είναι ευλογημένη και δημιουργική, χωρίς ιδιαίτερες εντάσεις και προβλήματα. Ευελπιστώ, αν γίνουν κάποιες αλλαγές στην ξενόγλωσση εκπαίδευση στο δημόσιο σχολείο, αυτές να συμβάλουν στη δημιουργία ενός ευνοϊκότερου περιβάλλοντος, ώστε να μπορέσετε να ξεδιπλώσετε πιο εύκολα την έμπνευσή σας, τη δημιουργικότητά σας, τις γνώσεις και τις δεξιότητες, τις οποίες αποδείξατε και αποδεικνύετε ότι διαθέτετε στο μέγιστο βαθμό. 

Το επάγγελμα του εκπαιδευτικού είναι δύσκολο και απαιτητικό, αλλά όταν αξιοποιούμε το δυναμικό μας, μας ανταμείβει στο έπακρο και μας ολοκληρώνει ως προσωπικότητες. Είναι αλήθεια ότι όταν δίνουμε αξία σε πράγματα που κανείς δεν μπορεί να μας αφαιρέσει, όπως είναι η εργατικότητα, η δημιουργικότητα, οι ηθικες αξίες, τότε καταφέρουμε να διατηρήσουμε τη δύναμη, την κυριαρχία πάνω στον εαυτό μας. Δεν υποτιμούμε τον εαυτό μας και δεν δίνουμε λαβή για να μας υποτιμήσουν. Αυτό μας προσφέρει ψυχική ηρεμία και συμβάλλει και στη σωματική μας υγεία. Και τα δύο τα χρειαζόμαστε για τη ζωή και το επάγγελμα.

Καλή σχολική χρονιά με υγεία και δύναμη!

Με αγάπη και εκτίμηση

Βασιλική Τσιτούρα

πρώην σχολική σύμβουλος

Ευχές προς τους εκπαιδευτικούς για την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς 2017-2018

Αγαπητοί/ές συνάδελφοι/ισσες,
Με την έναρξη του σχολικού έτους 2017-2018 αισθάνομαι την επιθυμία να προσθέσω και τις δικές μου ευχές για μια ενδιαφέρουσα δημιουργική για όλους και όλες σχολική χρονιά με υγεία και να υπενθυμίσω ότι η καλή ποιοτική δουλειά δεν μας προδίδει ποτέ. Έρχεται πάντα η στιγμή που αναγνωρίζεται το έργο μας. Να μην διστάζετε να θέτετε τους στόχους σας, όσο υψηλοί κι αν είναι, και να απολαμβάνετε όλη τη διαδρομή, όσο δύσκολη κι αν φαίνεται, καθώς θα τους υλοποιείτε.

Η νέα σχολική χρονιά αρχίζει με την τοποθέτηση των νέων διευθυντών. Στα σχολεία, στα οποία άλλαξε ο διευθυντής, ίσως κάποιοι να αισθάνονται την ανασφάλεια, την αβεβαιότητα ή ακόμη και την προκατάληψη που νοιώθουν οι μαθητές όταν συναντούν νέους εκπαιδευτικούς. 

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο διευθυντής ως ηγέτης του σχολείου είναι ο πρώτος ανάμεσα σε ίσους. Επομένως το καλό σχολικό  κλίμα δημιουργείται με τη συνεισφορά όλου του  προσωπικού. Οι αποτελεσματικές επικοινωνιακές σχέσεις αποκτώνται με την ειλικρίνεια και την έγκυρη πληροφόρηση.

Είναι ωφέλιμο κάθε εκπαιδευτικός να αποκτήσει τη συνήθεια να συζητά με ειλικρινή διάθεση και παιδαγωγική γνώση με τον/την διευθυντή/ντρια σε τακτά χρονικά διαστήματα για τις ιδιαιτερότητες του μαθήματός του, για τις επιτυχημένες τεχνικές διδασκαλίας του, για διάφορα ζητήματα που προκύπτουν στην τάξη και να ανταλλάσσει ιδέες σχετικά με πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης. Και είναι αναγκαίο κάθε διευθυντής να διαθέτει τον χρόνο για να αφουγκρασθεί κάθε εκπαιδευτικό χωριστά, να τον συναισθανθεί, να μοιραστεί μαζί του τη δική του εμπειρία  και να αξιοποιήσει με αποτελεσματικό τρόπο την πληροφόρηση που του παρέχει αυτή η επικοινωνία.

Εύχομαι η θητεία των νέων διευθυντών να είναι για όλους τους ανθρώπινους πόρους του σχολείου δημιουργική!

Η εμπειρία και οι γνώσεις μου πάντα στη διάθεσή σας!

Με αγάπη κι εκτίμηση

Βασιλική Τσιτούρα
πρώην σχολική σύμβουλος εκπαιδευτικών αγγλικής γλώσσας περ. ενότητας Κοζάνης 

Ευδοκία Σαλίκα, μια εκλεκτή εκπαιδευτικός που «έφυγε» πρόωρα

Με βαθειά θλίψη ο κλάδος των εκπαιδευτικών Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, στην περιφερειακή ενότητα Κοζάνης, πληροφορηθήκαμε σήμερα, 21 Φεβρουαρίου 2017,  ότι η εκλεκτή συνάδελφός μας Ευδοκία Σαλίκα, σύζυγος του συναδέλφου μας Γιώργου Αμπατζίδη, η οποία υπηρετούσε στο 1^ο Δημοτικό Σχολείο Σιάτιστας, έχασε τη μάχη με τη νόσο  κι "έφυγε¨" για τη γειτονιά των Αγγέλων.

Η αγαπημένη μας Ευδοκία ήταν ένα αστέρι και στην προσωπική και στην επαγγελματική ζωή της. Σεμνή και ταπεινή, ωστόσο ξεχωριστή για την αγάπη και τον σεβασμό της στους ανθρώπους, μικρούς και μεγάλους, για την άρτια επιστημονική και παιδαγωγική της κατάρτιση, την προσήλωση στους στόχους της και την προσφορά της στην κοινωνία μέσα από το ξεχωριστό ποιοτικό  έργο που δημιούργησε, ενώ ταυτόχρονα μάχονταν  με γενναιότητα και αξιοπρέπεια να νικήσει τα σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε.

Μεγάλη απώλεια για την οικογένειά της, για τους μαθητές της, για το σχολείο, για όλη την εκπαιδευτική κοινότητα, ειδικότερα,  για τον κλάδο μας. Είχα την ευκαιρία και την τύχη να τη γνωρίσω στον ρόλο μου ως σχολικής συμβούλου καθηγητών Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας της περιφερειακής ενότητας Κοζάνης, να ανταλλάξω σκέψεις και ιδέες μαζί της, να θαυμάσω και να εκτιμήσω βαθύτατα το διδακτικό και παιδαγωγικό της έργο, τη ζωντάνια, την εργατικότητα, τις καινοτόμες ιδέες της, τη δημιουργικότητά της, τον τρόπο που είχε για να εμπνέει και να καθοδηγεί τους μαθητές της και να νοιώσω τον σεβασμό που ενέπνεε σε όλους τους συνεργάτες της.

Με μεγάλη προθυμία μοιράσθηκε μαζί μας δραστηριότητες, εμπειρίες και γνώσεις στις επιμορφωτικές συναντήσεις μας, στις οποίες θαυμάσαμε τον ποιοτικό επιστημονικό της λόγο, τις άρτιες γλωσσικές και επικοινωνιακές της δεξιότητες, την αφοσίωση στο διδακτικό της έργο. Σε οποιαδήποτε δραστηριότητα αναλάμβανε να υλοποιήσει, έθετε υψηλές προσδοκίες και πάντα κατάφερε το προϊόν να είναι άξιο θαυμασμού έχοντας και τη στήριξη του αγαπημένου της συζύγου.

Η Ευδοκία  έδωσε με τη ζωή και το έργο της παράδειγμα αξιοπρέπειας, εργατικότητας, δημιουργικότητας και προσφοράς, για να προσπαθούμε όλοι να κάνουμε την κάθε μέρα ζωής που μας χαρίζει ο Θεός χρήσιμη και δημιουργική.

Ας ευχηθούμε ο Θεός να αναπαύσει την ψυχή της, να της χαρίσει τη γαλήνη και την αιώνιο ζωή και να δώσει δύναμη στους γονείς, στον σύζυγο και στο  μονάκριβο παιδί τους, ώστε να μπορέσουν να συμφιλιωθούν με τη μεγάλη απώλεια.

Βασιλική Τσιτούρα

Σχολική Σύμβουλος καθηγητών Αγγλικής Φιλολογίας για τη χρονική περίοδο 2007-2015

“Η ΑΝΤΙΓΟΝΗ ......αλλιώς”: Μια ξεχωριστή θεατρική παράσταση του 3ου ΕΠΑΛ Πτολεμαϊδας

Γράφει η Βασιλική Τσιτούρα, Σύμβουλος Παιδαγωγικών και Διδακτικών θεμάτων, πρώην Σχολική Σύμβουλος Καθηγητών Αγγλικής Φιλολογίας περιφερειακής ενότητας Κοζάνης

“ Όταν οι εκπαιδευτικοί εμπνέουν και καθοδηγούν, οι μαθητές μεγαλουργούν”. Αυτό διαπιστώσαμε για μία ακόμη φορά όσοι παρακολουθήσαμε τη θεατρική παράσταση του 3ου ΕΠΑΛ(Εσπερινού) Πτολεμαϊδας την Πέμπτη, στις 14 Απριλίου 2016, στο αμφιθέατρο του σχολείου, η οποία επαναλήφθηκε την Κυριακή, στις 17 τρέχοντος, με την ίδια μεγάλη επιτυχία. Το ξεχωριστό καταπληκτικό σενάριο, διασκευή του έργου ΑΝΤΙΓΟΝΗ του Σοφοκλή, έγραψε η εμπνευσμένη φιλόλογος με τη δημιουργική πένα, κυρία Μελίνα Αποστολίδου, η οποία ορμώμενη από τον μύθο της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας αναδεικνύει στο κείμενό της τα διλήμματα και τα διαχρονικά μηνύματα του πρωτότυπου έργου, διαπλάθοντας χαρακτήρες που συναντά κανείς στη σύγχρονη εποχή, περιγράφοντας ταυτόχρονα την πολιτική, κοινωνική και οικονομική κατάσταση των καιρών. Με μαεστρία μεταστρέφει το τραγικό σε κωμικό/σκωπτικό και καταφέρει να ψυχαγωγήσει τον θεατή, αλλά και να τον προβληματίσει, να τον διδάξει, δίνοντας στην υπόθεση αίσιο τέλος, αυτό που προσδοκά σήμερα ο λαός, καθώς αποτρέπεται η αλαζονεία της εξουσίας και κυριαρχεί έγκαιρα η φρόνηση και η λογική, η δύναμη της αγάπης και της πίστης, το θάρρος και η θέληση του λαού, ο οποίος αντλεί δύναμη από τη θεϊκή παρέμβαση.

Το σενάριο ζωντάνεψε με τη σκηνοθεσία που είχε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά επιτυχημένης επαγγελματικής δουλειάς και έγινε από την πολυτάλαντη εκπαιδευτικό της Αγγλικής Φιλολογίας, κυρία Ευγενία Καφετζή, η οποία αξιοποίησε κάθε διαθέσιμο ανθρώπινο και υλικό πόρο αριστοτεχνικά, για να δώσει το αισθητικό ύφος που απαιτούσε το σενάριο. Οι ερμηνείες των μαθητών/ηθοποιών, η αποτελεσματική ταύτιση με το ρόλο τους, η επιτυχημένη κίνηση και έκφραση των συναισθημάτων των χαρακτήρων του έργου, η σκηνική τους παρουσία συνέβαλαν στην κατανόηση των ιδεών και μηνυμάτων του σεναρίου, προκάλεσαν τον θαυμασμό των θεατών, ενώ ταυτόχρονα έδειξαν τη συστηματική και συνεργατική δουλειά που προηγήθηκε για να επιτευχθεί το αποτέλεσμα. Τα επιβλητικά σκηνικά, έργο των μαθητών του τομέα δομικών έργων με την καθοδήγηση του υποδιευθυντή, κυρίου Αθανασίου Κυριακίδη, η χορογραφία και η επιτυχημένη εκτέλεσή της από τον Χορό, η μουσική, η κίνηση, τα κοστούμια και το μακιγιάζ των ηθοποιών ενδυνάμωσαν το ύφος της παράστασης. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μικρή μαθήτρια/ηθοποιός Βάγια Καραδήμου που ενσάρκωσε το μεταφυσικό στοιχείο του σεναρίου έκλεψε την παράσταση με τη χαριτωμένη παρουσία της και πρόσφερε το ελπιδοφόρο μήνυμα της συνέχειας της ζωής. Ακόμη έδειξε ότι η συνεργασία μαθητών διαφορετικής ηλικίας, διαφορετικών βαθμίδων και τύπων σχολείου είναι εφικτή και, όταν επιδιώκεται, παράγεται δημιουργικό έργο.

Όπως ανάφεραν στο χαιρετισμό τους ο Διευθυντής του σχολείου, κύριος Χαράλαμπος Χαριζόπουλος, και η κυρία Καφετζή, η θεατρική παράσταση, “Η ΑΝΤΙΓΟΝΗ ......αλλιώς”, ήταν αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς, αρμονικής συνεργασίας, αφειδώλευτης προσφοράς γνώσεων, δεξιοτήτων και ιδεών των ανθρώπινων πόρων του σχολείου, αλλά και άλλων ανθρώπων και φορέων εκτός σχολείου.

Θερμά συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές, ιδιαίτερα στον διευθυντή και τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι δεν διστάζουν παρά τα πολλαπλά καθήκοντα και τις υποχρεώσεις τους να αφιερώσουν χρόνο και μόχθο για να μετατρέψουν την παθητική διδασκαλία σε δημιουργική διαδικασία, να δώσουν ευκαιρίες στους μαθητές για να ανακαλύψουν και να ενισχύσουν τις ιδιαίτερες δεξιότητές τους, να δώσουν κίνητρα στους μαθητές όλων των τμημάτων και τομέων να συνεργασθούν και να συνεισφέρουν στην παραγωγή πρωτότυπου έργου, να ανοίξουν το σχολείο στην κοινωνία προς όφελος και των μαθητών και του κοινωνικού συνόλου, διότι μέσα από τη διάδραση αναπτυσσόμαστε όλοι προσωπικά και επαγγελματικά. Συγχαρητήρια στους μαθητές της θεατρικής ομάδας που αφιερώνουν χρόνο, παρά τα ανταγωνιστικά τους ενδιαφέροντα, για να μελετήσουν, να μάθουν, να συναισθανθούν, να υποδυθούν ρόλους και με τόλμη και προθυμία να εκτεθούν στο κοινό, για να μοιραστούν με τους θεατές συναισθήματα, γνώσεις και δεξιότητες που αποκτούν. Συγχαρητήρια στους μαθητές του τομέα δομικών έργων, αλλά και των άλλων τομέων που χρησιμοποιούν τις επιδεξιότητές τους για να συνεισφέρουν στη δημιουργική διαδικασία. Συγχαρητήρια στη χορογράφο, στους μουσικούς, στην κατασκευάστρια των κουστουμιών, στη μακιγιέζ. Καλή δύναμη και συνέχεια στο σπουδαίο έργο!